У 2025 годзе ў адным з самых аўтарытэтных медыцынскіх часопісаў свету — NEJM AI — былі апублікаваны вынікі першага ў гісторыі рандамізаванага клінічнага выпрабавання генератыўнага ІІ-тэрапеўта. Вынік: зніжэнне сімптомаў дэпрэсіі на 51%. Гэта не рэклама — гэта навука.

Як гэта працавала

Даследаванне называлася Therabot. У ім удзельнічалі 210 дарослых з дыягназамі: вялікі дэпрэсіўны расстрой, генералізаваны трывожны расстрой і расстройствы харчовых паводзін. Палова ўдзельнікаў на працягу чатырох тыдняў размаўляла з ІІ-тэрапеўтам, палова — проста чакала сваёй чаргі на лячэнне. Сярэдні час зносін з сістэмай перавысіў 6 гадзін за ўвесь перыяд.

Вынікі аказаліся нечакана моцнымі: дэпрэсіўныя сімптомы знізіліся ў сярэднім на 51%, трывога — на 31%, сімптомы расстройстваў харчовых паводзін — на 19%. Пры гэтым удзельнікі ацэньвалі «тэрапеўтычны альянс» — адчуванне разумення і давер'я — на ўзроўні, параўнальным з жывымі тэрапеўтамі.

Што было да Therabot

Therabot — не першая спроба стварыць ІІ-тэрапеўта. Woebot, запушчаны яшчэ ў 2017 годзе, паказаў умераны станоўчы эфект пры дэпрэсіі ў студэнтаў у ходзе невялікага даследавання. Wysa апрацавала больш за 400 мільёнаў размоў у 65 краінах. Існуюць таксама Tess, Youper і іншыя дадаткі — усе яны дэманстравалі пэўную карысць, але ніводнае не праходзіла выпрабаванняў такога ўзроўню строгасці.

Што важна разумець

Крытыкі даследавання Therabot справядліва паказваюць на абмежаванні. Кантрольная група проста чакала — без актыўнага лячэння. Гэта не дазваляе сказаць, лепш ці горш ІІ у параўнанні з жывым тэрапеўтам. Акрамя таго, сістэма працавала пад пастаянным кантролем людзей: усе дыялогі маніторыліся ў рэальным часе камандай з больш чым 100 даследчыкаў. У рэальных умовах такі нагляд цяжка забяспечыць.

Тым не менш значэнне гэтага даследавання цяжка пераацаніць. Упершыню генератыўны ІІ прайшоў клінічнае выпрабаванне з вымерным вынікам, параўнальным з традыцыйнай тэрапіяй. Гэта не азначае, што ІІ замяніць псіхатэрапеўтаў. Але гэта першы сур'ёзны доказ таго, што ён можа стаць рэальным інструментам дапамогі — асабліва там, дзе жывога спецыяліста няма або чакаць яго даводзіцца месяцамі.